II Wojna Światowa 1939-1945

7 września 1939 roku do miasta wkraczają oddziały Wermachtu pod dowództwem Paula Linckera i tak zaczyna się okres okupacji hitlerowskiej. 8 września w mieście przejmuje władze miejscowy młynarz Jakub Rhiel jako niemiecki nowy burmistrz. Od tego czasu nowy burmistrz systematycznie usuwa polskie nazwy ulic, zamyka szkoły, konfiskuje biblioteki, burzy synagogę i rozbiera dzwonnicę przy kościele św. Wita. Likwiduje cmentarz żydowski a nagrobków używa do brukowania ulic. W imieniu władz dokonuje się wiele egzekucji na polskich mieszkańcach miasta, za przynależność do Obrony Narodowej, internowanie, czy też z osobistej zemsty. Następują wysiedlenia Polaków a na ich miejsce sprowadzani są osiedleńcy niemieccy ze Szczecina, Gdańska i krajów nadbałtyckich. Niemieckie władze miasta masowo zatrudniały młodych mieszkańców Rogoźna i okolic narodowości polskiej do odbudowy zniszczonych jeszcze przez Wojsko Polskie mostów kolejowego i drogowego.  W czasie okupacji niemieckiej mieszkańcy Rogoźna i okolic czynnie przeciwstawiali się wrogowi biorąc udział w walkach z okupantem na wszystkich frontach II wojny światowej tych wschodnich i tych zachodnich. Byli między innymi: pod Lenino, Stalingradem, w Powstaniu Warszawskim, pod Monte Casino, na wzgórzach Falaise, wyzwalali Gandawę i Bredę byli też na wodach Morza Północnego oraz Atlantyku. W czasie wojny miasto nie zaznało wiele zniszczeń poza wymienionymi na wstępie, było też jedno bombardowanie już po wyzwoleniu miasta 24 stycznia, straty: cztery zburzone domy i jedna osoba zabita. Miasto wyzwolone zostało 23.01.1945 r. we wtorek. Tego dnia już  rano Mieszkańcy zaobserwowali na drodze od Wągrowca radziecki czołg który zapewne miał zadanie zwiadowcze tylko w celu sprawdzenia sytuacji, gdyż nie odważył się wjechać do miasta i wrócił do Wągrowca. W tym czasie z miasta ewakuowały się jescze ostatnie oddziały Służby Pracy. Faktycznie w mieście pojawiły wojska radzieckie dopiero w godzinach popołudniowych i był  to jeden czołg i dwa samochody ciężarowe należące do samodzielnej jednostki czołgów II Armii Pancernej Gwardii która wchodziła w skład I Frontu Białoruskiego. Ruszyli oni natychmiast w pościg za uchodzącymi Niemcami. W okolicy wsi Ruda doszło do bitwy ze stawiającymi opór Niemcami. W skutek tej potyczki było  wiele niepotrzebnych ofiar po obu stronach. Tak w Rogoźnie nastał odtąd czas pokoju. A sama wojna trwała jescze do 8 maja 1945 roku. Mieszkańcy już następnego dnia masowo zgłaszali sie do porządkowania miasta i usuwania  śladów rządów niemieckich.






Ulica Kościuszki podczas okupacji




Adolf Hitler Platz




Plac Karola Marcinkowskiego podczas okupacji




Most na rzece Małej Wełnie przy jeziorze zniszczony  przez  wycofujące się Wojsko Polskie  we wrześniu 1939




Poczta w czasie wojny




Część widocznych tutaj zdjęć pochodzi z zbiorów Rafała Drewicza, część ze strony http://fotopolska.eu


Powrót do strony Rogoźno                              Powrót do strony głównej